Ο 5 φορές πρωθυπουργός Θεόδωρος Δηλιγιάννης και η δολοφονία του από θαμώνα χαρτοπαικτικής λέσχης

September 12, 2026


Ένας από τους πολιτικούς που σημάδεψαν την ελληνική ιστορία τον 19ο και τα πρώτα χρόνια του 20ου αιώνα ήταν ο Θεόδωρος Δηλιγιάννης.Διετέλεσε πέντε φορές πρωθυπουργός και ήταν ο μεγάλος αντίπαλος του Χαρίλαου Τρικούπη. Φέρει σημαντική ευθύνη για τον ελληνοτουρκικό πόλεμο του 1897 που κατέληξε σε οδυνηρή ήττα για την Ελλάδα. Το τέλος του ήταν τραγικό. Ένας μπράβος και τακτικός θαμώνας χαρτοπαικτικών…

Ένας από τους πολιτικούς που σημάδεψαν την ελληνική ιστορία τον 19ο και τα πρώτα χρόνια του 20ου αιώνα ήταν ο Θεόδωρος Δηλιγιάννης.

Διετέλεσε πέντε φορές πρωθυπουργός και ήταν ο μεγάλος αντίπαλος του Χαρίλαου Τρικούπη. Φέρει σημαντική ευθύνη για τον ελληνοτουρκικό πόλεμο του 1897 που κατέληξε σε οδυνηρή ήττα για την Ελλάδα. Το τέλος του ήταν τραγικό. Ένας μπράβος και τακτικός θαμώνας χαρτοπαικτικών λεσχών, τις οποίες ο Δηλιγιάννης είχε απαγορεύσει, τον σκότωσε έξω από την Παλαιά Βουλή το 1905.

iiiiiiii-iiiiiiiiiii.jpg

Η μακραίωνη ιστορία της οικογένειας του Θεόδωρου Δηλιγιάννη

Ένα παράδοξο με τον Θεόδωρο Δηλιγιάννη είναι ότι οι πηγές δεν συμφωνούν μεταξύ τους πότε και πού γεννήθηκε! Ως πιθανά έτη γέννησης αναφέρονται τα εξής: 1820, 1823, 1824 και 1826! Αν και ως τόπος γέννησής του αναφέρονται και τα Καλάβρυτα είναι σχεδόν βέβαιο ότι γεννήθηκε στα Λαγκάδια Γορτυνίας.

Σύμφωνα με το οικογενειακό ιστορικό που συνέγραψε ο Χαράλαμπος Αναγνώστη Δεληγιάννης, η οικογένεια είχε αρχικά το επώνυμο Λίτινος, καταγόταν από την Κρήτη και ανήκε στην αριστοκρατία του νησιού. Στα χρόνια του Αραβικού Εμιράτου (824-960) εγκαταστάθηκε στην Κωνσταντινούπολη, αλλά μετά την ανακατάληψη του νησιού από τον Νικηφόρο Φωκά επέστρεψε στην Κρήτη. Και πάλι όμως, όταν οι Ενετοί κατέλαβαν τη Μεγαλόνησο, η οικογένεια Λίτινου εγκαταστάθηκε στη Θεσσαλονίκη.

iiiioiiii-iiiiiiiii-i-iiiiiiiii-iii-iiiiiiiiiii.jpg

Λαγκάδια Γορτυνίας, η γενέτειρα του Θ. Δηλιγιάννη

Το πρώτο μέλος της οικογένειας που εγκαταστάθηκε στην Πελοπόννησο ήταν ο Πέτρος Λίτινος, ως διερμηνέας του Αλαΐμπεη Αϊδίν αγά Αχμέτ και εγκαταστάθηκε στην Κρέσπη, στην περιοχή του τουρκικού “φέουδου” που είχε έδρα τη Δράινα. Η Κρέσπη, μαζί με τη Δράινα και άλλους οικισμούς ενώθηκαν και σχηματίστηκαν έτσι τα Λαγκάδια Γορτυνίας.

Η πρώτη αναφορά τους υπάρχει σε οθωμανικό κατάστιχο του 1570. Μεταξύ 1685-1690 εγκαταστάθηκε στα Λαγκάδια, στον άνω συνοικισμό, που ονομάστηκε “των Γραμματικαίων“, από την παλιά ιδιότητα των Λιτίνων, ο κληρικός (πρεσβύτερος αρχικά, που σύντομα πήρε το αξίωμα του οικονόμου) Ιωάννης, γιος του Αντωνίου. Ένας αδελφός, πιθανότατα, του Αντωνίου Λιτίνου έγινε γενάρχης άλλου κλάδου της οικογένειας που εγκαταστάθηκε στο χωριό Τσάρνα (Φτεριάς), στα όρια των Λαγκαδίων.

Σύντομη βιογραφία του Θεόδωρου Δηλιγιάννη

Πατέρας του Θεόδωρου Δηλιγιάννη ήταν ο Πανάγος Δεληγιάννης (1788-1839). Ο παππούς του Ιωάννης (1738-1816) ήταν Μοράγιαννης (Γενικός Πρόκριτος του Μοριά). Μητέρα του ήταν η Ελέγκω (Ελένη) (1799-1852), κόρη του Θεοδόσιου Δραγομάνου (Μιχαλοπούλου). Από τα πολλά παιδιά που απέκτησε το ζεύγος επέζησαν ο Θεόδωρος Δηλιγιάννης, ο Νικόλαος Δηλιγιάννης, πρόεδρος του Άρειου Πάγου, ο Κωνσταντίνος Δηλιγιάννης, Καθηγητής Πανεπιστημίου και δύο κορίτσια. Ο Θεόδωρος Δηλιγιάννης πέρασε τα παιδικά και νεανικά του χρόνια με πολλές δυσκολίες. Φοίτησε στο Γυμνάσιο Ναυπλίου και στη συνέχεια στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών.

Υπήρξε από τους πρώτους διδάκτορες της Νομικής. Το 1845 διορίστηκε συντάκτης των πρακτικών της Βουλής. Στη συνέχεια προσλήφθηκε στο υπουργείο Εσωτερικών, όπου έφτασε μέχρι τον βαθμό του Γενικού Γραμματέα. Με τον βοηθό του Α. Ζηνόπουλο ξεκίνησαν την έκδοση της επτάτομης συλλογής «Ελληνική Νομοθεσία από του 1833». Παραιτήθηκε το 1862 και εκλέχθηκε Πληρεξούσιος Γορτυνίας στη Β’ Εθνική Συνέλευση (1862-1864), η οποία συγκροτήθηκε μετά την έξωση του Όθωνα. Ως το τέλος της ζωής του εκλεγόταν βουλευτής.

Αντιτάχθηκε στη δίωξη των υπουργών της τελευταίας οθωνικής κυβέρνησης την οποία επιδίωκε η επαναστατική κυβέρνηση.Το 1863 ανέλαβε το υπουργείο Εξωτερικών και συμμετείχε στις διαπραγματεύσεις για τη διαδοχή του Όθωνα. Το 1867- 68 διετέλεσε πρεσβευτής στο Παρίσι και χειρίστηκε επιδέξια τα ελληνικά ζητήματα παρά την αντιφατική πολιτική του Ναπολέοντα Γ! Επανήλθε στην Ελλάδα και ανέλαβε διάφορα υπουργεία στις κυβερνήσεις Θρασύβουλου Ζαΐμη (που ήταν εξάδελφός του) και Αλέξανδρου Κουμουνδούρου. Το 1878 συμφώνησε στην προώθηση του Ελληνικού Στρατού προς τη Θεσσαλία. Υπήρξε αντιπρόσωπος της Ελλάδας στο Συνέδριο του Βερολίνου το οποίο συγκλήθηκε για να τροποποιηθεί η, ολέθρια για την Ελλάδα, Συνθήκη του Αγίου Στεφάνου.

ipoundiiiiiioi-iioiiii-iii-iii-iiiiiiiiiii.jpg

Σατιρικό σκίτσο για τον Θ. Δηλιγιάννη

Ο Δηλιγιάννης αξίωσε την προσάρτηση στην Ελλάδα, Ηπείρου, Θεσσαλίας και Κρήτης. Τελικά, μόνο ένα τμήμα της Ηπείρου, ως την Άρτα και η Θεσσαλία, πλην Ελασσόνας, δόθηκαν στην Ελλάδα. Ο Κουμουνδούρος ανατράπηκε από τον Χαρίλαο Τρικούπη και το 1883 πέθανε. Τον διαδέχτηκε ο Θεόδωρος Δηλιγιάννης, ο οποίος κέρδισε τις εκλογές του Απριλίου 1885 και στις 19/4/1885 έγινε για πρώτη φορά πρωθυπουργός. Ανέλαβε επίσης τα υπουργεία Εξωτερικών και Οικονομικών και επέβαλε αυστηρό οικονομικό πρόγραμμα. Τον Σεπτέμβριο του 1885 η Βουλγαρία προσάρτησε βίαια την Ανατολική Ρωμυλία. Ο ελληνικός λαός ξεσηκώθηκε. Ο Δηλιγιάννης, παρά τις προειδοποιήσεις των ξένων κήρυξε επιστράτευση.

Οι Μεγάλες Δυνάμεις απέκλεισαν τα παράλια της Ελλάδας (1885-1886). Τελικά, ο Δηλιγιάννης παραιτήθηκε και σχηματίστηκε κυβέρνηση υπό τον Δ. Βάλβη. Ο Δηλιγιάννης εναλλασσόταν στην πρωθυπουργία με τον Χαρίλαο Τρικούπη. Διετέλεσε πρωθυπουργός μεταξύ 1890-1892, οπότε και αποπέμφθηκε από τον βασιλιά. Προσπάθησε να διασώσει τα οικονομικά της χώρας, η οποία χρεοκόπησε. Διετέλεσε πρωθυπουργός μεταξύ 1895-97. Πιστώνεται κάποια θετικά μέτρα για την εκπαίδευση και τους ακτήμονες Θεσσαλούς αγρότες. Κάτω από τη λαϊκή πίεση έστειλε στρατό στην Κρήτη που καταλήφθηκε τον Ιανουάριο του 1897. Ταυτόχρονα στάλθηκαν αντάρτικα σώματα στην Ήπειρο και τη Θεσσαλία. Οδηγήθηκε έτσι η χώρα στον ολέθριο πόλεμο με την Τουρκία (Απρίλιος – Μάιος 1897).

i-iiiiiiiiiii-iii-iiiiiiiiiiii-iii-iiiiioiii-iii-iiiiiiiioii-iiiiii-iii-1896.jpg

Ο Δηλιγιάννης στο Καλλιμάρμαρο, στη διάρκεια των Ολυμπιακών Αγώνων του 1896

Το 1896 πέθανε ο Χαρίλαος Τρικούπης και αντίπαλοι του Δηλιγιάννη ήταν ο διάδοχος του μόνιμου αντιπάλου του Γ. Θεοτόκης και ο Δ. Ράλλης, ηγέτης του τρίτου κόμματος. Στις εκλογές του 1899 ο Δηλιγιάννης ηττήθηκε. Στις επόμενες (17/11/1902) πλειοψήφισε. Στις 24/11/1902, μετά από σοβαρά επεισόδια σχημάτισε κυβέρνηση (ως τις 14/7/1903). Βουλευτικές μετακινήσεις και πολιτική αστάθεια έφεραν πάλι τον Δηλιγιάννη στην πρωθυπουργία (16/12/1904). Στις εκλογές που έγιναν για να ξεκαθαρίσει η κατάσταση, στις 20/2/1905 ο Δηλιγιάννης πλειοψήφισε και έγινε πρωθυπουργός.

Σχεδόν εκατό ημέρες αργότερα όμως, στις 31 Μαΐου 1905 δολοφονήθηκε από τον Αντώνη Γερακάρη.

icurrencyiiioiiiii-ioii-iiiiiiiiiii-ii-iiiiiiiiiiii-iii-iiiiiri.jpg

Τρικούπης και Δηλιγιάννης σε γελοιγραφία της εποχής

Η δολοφονία του Θεόδωρου Δηλιγιάννη

Ο Δηλιγιάννης ήταν πολέμιος των χαρτοπαικτικών λεσχών, μία μάστιγα για την εποχή. Δολοφονήθηκε στις 31 Μαΐου 1905 στις σκάλες της Παλαιάς Βουλής, λίγο πριν από τις 5 μ.μ από τον διαβόητο Μανιάτη χαρτοπαίκτη και μόνιμο θαμώνα χαρτοπαικτικών λεσχών Αντώνη Γερακάρη (που τον φώναζαν και Κωσταγερακάρη από το όνομα του πατέρα του), επειδή είχε απαγορεύσει τη λειτουργία τους. Ο Γερακάρης εργαζόταν ως πορτιέρης και μπράβος σε χαρτοπαικτική λέσχη η οποία είχε κλείσει εξαιτίας του νόμου που είχε ψηφίσει η κυβέρνηση του Δηλιγιάννη. Ο Κωσταγερακάρης, ηλικίας 38 ετών και πατέρας πέντε παιδιών τον δολοφόνησε από εκδίκηση. Συνελήφθη, δικάστηκε στο Κακουργιοδικείο Αθηνών και τιμωρήθηκε με θανατική ποινή: καρατομήθηκε στο Παλαμήδι του Ναυπλίου.

iiiiiiiii-iiiiiiiiii.jpg

Η δολοφονία του Θ. Δηλιγιάννη στα σκαλιά της Παλιάς Βουλής

Κριτική για τον Θεόδωρο Δηλιγιάννη

Ο Δηλιγιάννης ήταν έντιμος στην οικονομική διαχείριση, αλλά ασταθής στις πολιτικές του θέσεις. Διένειμε κρατικές θέσεις σε οπαδούς του. Το κόμμα του, το λεγόμενο «κορδόνι» ήταν συνασπισμός διαφόρων αντιτρικουπικών τάσεων και δεν άντεχε σε σοβαρούς πολιτικούς κλυδωνισμούς. Εκφραζόταν κυρίως μέσα από την εφημερίδα «Πρωΐα».

Τα οικονομικά του προγράμματα ήταν δημοφιλή. Αρκετοί συνεργάτες του ήταν ικανοί και διορατικοί. Όμως οι συχνές παλινωδίες, στον δημοσιονομικό και τον διοικητικό τομέα που ακολουθούσαν τις κυβερνητικές αλλαγές ζημίωσαν τη χώρα και οδήγησαν στο τέλος του δικομματικού συστήματος που είχε αρχίσει να διαμορφώνεται από τις αρχές της δεκαετίας του 1880. Παράλληλα, δεν μπόρεσε να καταφέρει την ένωση της Κρήτης με την Ελλάδα και να αντιμετωπίσει με επιτυχία το Μακεδονικό ζήτημα που είχε αρχίσει να λαμβάνει μεγάλες διαστάσεις.Ούτε τον Στρατό μπορούσε να ελέγξει, καθώς κυριαρχούσε σε αυτόν η Εθνική Εταιρεία.

Το 1895 απονεμήθηκε στον Θεόδωρο Δηλιγιάννη ο Μεγαλόσταυρος του Σωτήρος. Η καρδιά του φυλάσσεται στα Λαγκάδια Γορτυνίας, στον ναό των Αγίων Ταξιαρχών, ενώ από το 1931 έχει στηθεί ανδριάντας του στην είσοδο της Παλαιάς Βουλής.

i-iiiiiiiiii-iii-iiiiiiiiiii.jfif

Ο αδριάντας του Θεόδωρου Δηλιγιάννη

Το διαβάσαμε εδώ



ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΗ
Ορισμένα αναρτώμενα από το διαδίκτυο κείμενα ή εικόνες (με σχετική σημείωση της πηγής), θεωρούμε ότι είναι δημόσια. Αν υπάρχουν δικαιώματα συγγραφέων, παρακαλούμε ενημερώστε μας για να τα αφαιρέσουμε. Επίσης σημειώνεται ότι οι απόψεις του ιστολόγιου μπορεί να μην συμπίπτουν με τα περιεχόμενα του άρθρου. Για τα άρθρα που δημοσιεύονται εδώ, ουδεμία ευθύνη εκ του νόμου φέρουμε καθώς απηχούν αποκλειστικά τις απόψεις των συντακτών τους και δεν δεσμεύουν καθ’ οιονδήποτε τρόπο το ιστολόγιο.